..
Inez van der Spek | Boekredacteur NL + E
en schrijver over hedendaagse kunst en levensvragen

De geesten van Koos Buster

Op 5 juli nam ik deel aan de Masterclass Kunstkritiek die door Lucette ter Borg (NRC) werd gegeven ter gelegenheid van de Gradution Show 2018 van de Gerrit Rietveld Academie.

Het wordt me niet moeilijk gemaakt. Ik hou erg van Delfts blauw in de kunst. Of beter gezegd, van kunst die Delfts blauw niet al te serieus neemt en ermee speelt, zoals de 3D-geprinte Blow Away Vase van bureau Moooi. Of van de Chinese kunstenaar Ni Haifeng die Delfts blauwe motieven op zijn huid schildert en zo op de korrel neemt als symbool van Hollandse handelsgeest en koloniale expansie. En nu zet het allereerste werk dat ik tegenkom op de Graduation Show 2018 van de Gerrit Rietveld Academie het traditionele Delfts blauw aardig te kijk! Een wand vol Delfts blauwe, goudomrande sierborden en een houten hok vol sigarettenpeuken en nog zo’n sierbord. Met elkaar vormen ze het K.B.S. Museum van Koos Buster (1991).

Het image van keramiek
Bijna intuïtief ben ik de kelder van het Rietveldgebouw ingedoken, verleid door het sein ‘Ceramics’. De Rietveld Academie is een van de weinige kunstacademies waar keramiek een eigen afdeling heeft; hier is keramiek geen ambacht maar een kunstdiscipline. Het image van vazen draaien en asbakken kleien dat keramiek nog steeds aankleeft, wordt op deze afdeling stevig te lijf gegaan. Het is hopelijk toeval dat de vier afstuderenden in de kelder terecht zijn gekomen. In zijn K.B.S. Museum versmelt Koos Buster in ieder geval ambachtelijkheid en dwarse creativiteit op een aanstekelijke manier.

Rookersruimte
Het open houten hok heet Rookersruimte. Langs de drie wanden is een plankje getimmerd waarop talloze sigarettenpeuken liggen, aangevuld met een pakje vloeitjes en een shagbuidel. Alles in geglazuurd aardewerk dus. Op de achterwand hangt een groot sierbord in de vorm van een kruis; in elk van de punten is een Delfts blauwe gro

Kbsrookersruimte

otouder geschilderd in kindertekeningenstijl. Opa Henk, oma Elly, opa Wolf, oma Bannink. Tussen hen in hangt een foto van een naakte Koos, stevig en vitaal. Heeft hij grootouders verloren aan longkanker? Eert hij hun herinnering of klaagt hij ze aan?

Vertrouwensbreuk
De wand met tientallen sierborden roept nog veel meer vragen op. Dit onderdeel heet Sierborden van bijna alles wat ik niet leuk vind. Het is nogal uiteenlopend wat Koos Buster niet leuk vindt: van witlof tot krokodillen, van horror tot Adelheid Roosen, van de knipoog-Kroaat Vida (een voetballer op het WK) tot Kim Jung II tot booreilanden. Ook zijn eigen gevoelens vindt hij niet altijd leuk: “ik ben zo leuk maar waarom voel ik me dan zo kut” staat geschilderd op een bord. Of diepzinniger: “Als mensen denken dat ik mezelf niet ken, dan kennen ze mij nog niet.” Dit bord is in drieën gebroken, als een vertrouwensbreuk.

Je komt ogen tekort als je voor de wand staat. Koos Busters Delfts blauwe sierbordenuniversum van eenvoudige tekeningen, geglazuurde foto’s en geschilderde teksten is zowel grappig als ernstig doordat het alledaagse, banale dingen en historische gebeurtenissen en figuren door elkaar plaatst. Er is geen hiërarchie in de zaken die Koos niet leuk vindt. Ik denk dat dit bij iedereen zo werkt.

Met name
‘Heet je echt Koos Buster?’ vraag ik de kunstenaar, die bezig is visitekaartjes bij te maken (een potloodkrabbel met zijn mailadres). Hij legt uit dat hij genoemd is naar de vriend van zijn vader die Koos heet en die ook zijn afstudeerexpositie heeft geopend. ‘Alleen toen mijn vader me in zijn armen hield, zei hij: dit is eigenlijk meer een Buster.’ Zijn achternaam mag af en toe ook meedoen, zoals in het K.B.S. Museum. Ja, natuurlijk heeft hij weet van de associatie met de film Ghost Busters. (Dacht ik me daar een leuke vondst te hebben gedaan.) Treffender kan het niet, vind ik: Koos Buster is een geestenjager, een verzamelaar van kleine en grote angsten en frustraties. Hij vangt ze op een sierbord aan de muur en geeft ze zo ter herkenning terug in ons gezicht.

04 maart 2019

© Inez van der Spek 2019

realisatie: Bacon